Tak, szkolenie BHP na studiach jest obowiązkowe. Reguluje je rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 30 października 2018 r. (Dz.U. 2018 poz. 2090), wydane na podstawie art. 51 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Rektor zapewnia szkolenie w wymiarze nie mniejszym niż 4 godziny dla studentów i doktorantów rozpoczynających kształcenie, a jego ukończenie potwierdza się w karcie okresowych osiągnięć studenta albo w dokumentacji kształcenia.
Wokół tego tematu narosło sporo nieporozumień: część tekstów w sieci miesza szkolenie studenta ze szkoleniem pracownika z Kodeksu pracy, inne nadal powołują uchylone rozporządzenie z 2007 r., a niektóre pomijają doktorantów. Ten wpis porządkuje, co naprawdę wynika z przepisów: kto ma obowiązek, ile godzin, czy można online, jak się to potwierdza i co grozi za brak zaliczenia. Stan prawny na dzień 16 czerwca 2026 r.
Czy szkolenie BHP na studiach jest obowiązkowe i dla kogo
Obowiązek jest jednoznaczny. Zgodnie z par. 3 ust. 1 rozporządzenia Dz.U. 2018 poz. 2090 rektor zapewnia szkolenie dotyczące bezpiecznych i higienicznych warunków kształcenia, w wymiarze nie mniejszym niż 4 godziny, dla studentów i doktorantów rozpoczynających kształcenie w uczelni. Szkolenie ma uwzględniać specyfikę kształcenia w danej uczelni i rodzaj wyposażenia technicznego wykorzystywanego w procesie kształcenia.
Obowiązek obejmuje więc studentów rozpoczynających kształcenie, czyli I rok studiów pierwszego stopnia, drugiego stopnia i jednolitych magisterskich, na początku nauki. Na równi z nimi traktowani są doktoranci rozpoczynający kształcenie w szkole doktorskiej. To ważne, bo część obiegowych tekstów pomija doktorantów, a rozporządzenie wymienia ich wprost obok studentów.
Studia podyplomowe i inne formy kształcenia
Inaczej wygląda to dla uczestników studiów podyplomowych, kształcenia specjalistycznego i innych form kształcenia. Tutaj rektor zapewnia szkolenie, jeżeli jest to konieczne dla bezpiecznej realizacji zajęć (par. 3 ust. 2). Decyzja zależy od charakteru zajęć: studia podyplomowe z częścią laboratoryjną zwykle będą wymagać szkolenia, a forma czysto wykładowa może go nie wymagać. To rektor ocenia, czy szkolenie jest potrzebne dla danej formy kształcenia.
Ile godzin trwa szkolenie i jaki ma zakres
Wymiar to nie mniej niż 4 godziny. Sformułowanie z par. 3 ust. 1 jest istotne: to minimum, a nie sztywne "dokładnie 4 godziny". Uczelnia może ustalić szkolenie dłuższe, jeżeli wymaga tego specyfika kierunku.
Rozporządzenie nie narzuca jednolitego programu krajowego. Zakres ustala uczelnia, dostosowując go do specyfiki kształcenia i rodzaju wyposażenia technicznego. W praktyce treść szkolenia obejmuje co do zasady:
- zasady bezpiecznego korzystania z pomieszczeń i wyposażenia uczelni,
- drogi ewakuacyjne i postępowanie na wypadek pożaru,
- zasady pierwszej pomocy,
- zagrożenia typowe dla danego kierunku (laboratoria chemiczne, hale, warsztaty, pracownie, sprzęt pod napięciem),
- prawa i obowiązki studenta w zakresie bezpieczeństwa,
- postępowanie po wypadku.
Dlatego kierunek medyczny, techniczny i humanistyczny będą miały różny akcent. Na studiach inżynierskich czy przyrodniczych większą wagę ma część o pracy z aparaturą i czynnikami niebezpiecznymi, a na kierunkach bez zajęć laboratoryjnych szkolenie skupia się na zasadach ogólnych i ewakuacji.
Czy szkolenie BHP na studiach można zaliczyć online
Co do zasady tak. Rozporządzenie mówi, że szkolenia są realizowane w szczególności w formie wykładów (par. 3 ust. 3). Zwrot "w szczególności" oznacza, że wykład to forma podstawowa, ale nie jedyna dopuszczalna. Przepis nie zakazuje formy zdalnej, a wykład może być prowadzony także online lub jako kurs e-learningowy.
W praktyce większość uczelni realizuje szkolenie BHP studentów I roku przez platformę e-learningową, zakończoną testem zaliczeniowym. Decyzję o formie podejmuje uczelnia, zwykle zarządzeniem rektora, które określa tryb szkolenia, termin i sposób zaliczenia.
Trzeba przy tym pamiętać o jednym rozgraniczeniu. To nie jest instruktaż BHP z Kodeksu pracy, gdzie przepisy szczegółowo regulowały dopuszczalność e-learningu i wyjątki dla stanowisk o dużym ryzyku. Szkolenie studenta z rozporządzenia 2090 ma własny, prostszy reżim i nie należy przenosić na nie zasad z rozporządzenia szkoleniowego dla pracowników.
Instruktaż przed zajęciami praktycznymi
Zajęcia praktyczne, takie jak laboratoria, hale i warsztaty, często poprzedza dodatkowy instruktaż stanowiskowy prowadzony przez osobę prowadzącą zajęcia lub kierownika laboratorium. Dotyczy on zasad pracy ze sprzętem i z chemikaliami, środków ochrony oraz postępowania awaryjnego. To uzupełnienie ogólnego szkolenia BHP, wynikające z obowiązku uwzględnienia specyfiki wyposażenia (par. 3 ust. 1) oraz z ogólnych zasad bezpieczeństwa, a nie odrębny obowiązek nazwany w rozporządzeniu.
Kto organizuje szkolenie i kto za nie odpowiada
Obowiązek zorganizowania i zapewnienia szkolenia ciąży na rektorze. Wynika to z art. 51 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1571, z późn. zm.), zgodnie z którym rektor zapewnia bezpieczne i higieniczne warunki pracy i kształcenia, w szczególności przez zapewnienie odpowiedniej infrastruktury i przeprowadzanie szkoleń. Sam sposób realizacji tego obowiązku określa rozporządzenie Dz.U. 2018 poz. 2090.
W praktyce zadanie realizuje inspektorat BHP lub dział BHP uczelni, we współpracy z dziekanatami, działem nauczania albo centrum e-learningu. To zadanie wewnętrzne uczelni: ma ona własne, ustawowo umocowane służby BHP i własne platformy, więc szkolenie studentów nie jest zlecane firmom zewnętrznym.
Tabela poniżej porządkuje, kto i czego dotyczy w tym układzie, oraz na czym opiera się każdy obowiązek.
| Kogo dotyczy | Zakres obowiązku | Podstawa prawna |
|---|---|---|
| Studenci rozpoczynający kształcenie (I rok) | Szkolenie nie mniej niż 4 godziny, na początku kształcenia | par. 3 ust. 1 rozp. Dz.U. 2018 poz. 2090 |
| Doktoranci rozpoczynający kształcenie | Szkolenie nie mniej niż 4 godziny, na równi ze studentami | par. 3 ust. 1 rozp. Dz.U. 2018 poz. 2090 |
| Studia podyplomowe i inne formy | Szkolenie, jeżeli konieczne dla bezpiecznej realizacji zajęć | par. 3 ust. 2 rozp. Dz.U. 2018 poz. 2090 |
| Rektor uczelni | Zapewnienie i zorganizowanie szkolenia | art. 51 ust. 1 ustawy Prawo o SWiN |
| Pracownicy uczelni (kadra, administracja, obsługa) | Szkolenia BHP wstępne i okresowe (inny reżim) | Kodeks pracy + rozp. szkoleniowe Dz.U. 2024 poz. 1327 |
Jak potwierdza się ukończenie szkolenia
Ukończenie szkolenia potwierdza się w karcie okresowych osiągnięć studenta albo w dokumentacji związanej z realizacją danej formy kształcenia (par. 3 ust. 3). Karta okresowych osiągnięć to dokumentacja przebiegu studiów, dawniej kojarzona z indeksem i kartami zaliczeń. W systemach uczelnianych, na przykład w USOS, szkolenie BHP figuruje często jako osobny przedmiot lub wpis zaliczeniowy.
W przypadku doktorantów oraz pozostałych form kształcenia ukończenie odnotowuje się w dokumentacji właściwej dla danej formy. W praktyce oznacza to wpis potwierdzający zaliczenie kursu, najczęściej po zdaniu testu na platformie e-learningowej.
Co grozi za brak zaliczenia szkolenia
Tutaj pojawia się najczęstsze nieporozumienie. Wobec studenta nie ma mandatu ani kary administracyjnej za brak zaliczenia szkolenia BHP. Student nie jest pracownikiem, więc nie stosuje się do niego ani mandatu Państwowej Inspekcji Pracy, ani grzywny z Kodeksu pracy. Rozporządzenie 2090 nie określa też wprost sankcji wobec studenta.
Konsekwencje wynikają z regulaminu studiów danej uczelni i mają charakter organizacyjno-dydaktyczny. W praktyce brak zaliczenia szkolenia BHP skutkuje niezaliczeniem przedmiotu lub semestru, jeżeli szkolenie ma status przedmiotu obowiązkowego w programie, oraz niedopuszczeniem do zajęć, w szczególności praktycznych (laboratoria, hale, warsztaty), do czasu zaliczenia szkolenia. To standard na wielu uczelniach: bez zaliczonego BHP student po prostu nie wejdzie na ćwiczenia laboratoryjne.
Odpowiedzialność po stronie uczelni
Za samo zapewnienie szkolenia odpowiada uczelnia i rektor. Jest to obowiązek o charakterze ustrojowo-administracyjnym, a nadzór nad jego realizacją sprawuje minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, korzystając z instrumentów nadzoru przewidzianych w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. W razie wypadku studenta na zajęciach mogą wejść w grę roszczenia cywilne wobec uczelni, a przy rażących zaniedbaniach także odpowiedzialność karna osób za nie odpowiedzialnych. To jednak warstwa wypadkowa, odrębna od samego obowiązku przeprowadzenia szkolenia.
Kary PIP dotyczą pracowników uczelni, nie studentów
Uczelnia jest jednocześnie pracodawcą dla swoich pracowników: nauczycieli akademickich, administracji i obsługi. Wobec tej grupy Państwowa Inspekcja Pracy może nakładać sankcje za naruszenia BHP, na przykład za brak szkoleń BHP pracowników czy brak oceny ryzyka. To jednak zupełnie odrębny wątek, który nie dotyczy statusu studenta. Wysokość tych kar zmienia się od 8 lipca 2026 r. na podstawie ustawy z 11 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 473):
| Sankcja wobec pracodawcy | Do 7.07.2026 | Od 8.07.2026 (Dz.U. 2026 poz. 473) |
|---|---|---|
| Grzywna z art. 283 par. 1 Kp (orzeka sąd) | od 1000 do 30000 zł | od 2000 do 60000 zł |
| Mandat karny PIP | do 2000 zł | do 5000 zł |
| Mandat przy recydywie (w ciągu 2 lat) | do 5000 zł | do 10000 zł |
Pełne widełki, zasady recydywy i tryb nakładania mandatu omawiamy w osobnym wpisie o karze PIP za brak szkolenia i obowiązków BHP. W kontekście studenta wystarczy zapamiętać jedno: brak zaliczenia szkolenia przez studenta nie jest mandatem, lecz kwestią regulaminu uczelni.
Czym to szkolenie NIE jest
Najwięcej błędów w obiegowych tekstach bierze się z mieszania trzech różnych rzeczy. Dla porządku warto je rozdzielić:
- To nie jest szkolenie BHP pracownika z Kodeksu pracy. Student nie przechodzi instruktażu ogólnego i stanowiskowego z rozporządzenia szkoleniowego dla pracowników. Ten reżim wchodzi dopiero wtedy, gdy student jest jednocześnie zatrudniony na uczelni albo odbywa praktykę czy staż u pracodawcy.
- To nie jest szkolenie okresowe. Studenci nie mają szkoleń okresowych co kilka lat, jak pracownicy. Szkolenie BHP studenta jest jednorazowe, na początku kształcenia. Cykle okresowe (na przykład co 5 lat, co 3 lata) dotyczą pracowników, nie studentów.
- To nie jest szkolenie oparte na rozporządzeniu z 2007 r. Rozporządzenie z 5 lipca 2007 r. o BHP w uczelniach (Dz.U. 2007 nr 128 poz. 897) utraciło moc 1 października 2018 r. Aktualna podstawa to wyłącznie rozporządzenie z 30 października 2018 r. (Dz.U. 2018 poz. 2090). Część starych tekstów, a nawet niektóre strony uczelni, nadal powołują akt z 2007 r., co jest błędem.
Te rozgraniczenia mają praktyczne znaczenie. Jeżeli student rozpoczyna pracę na uczelni lub idzie na praktykę do firmy, jego pracodawca prowadzi już odrębne szkolenia BHP z Kodeksu pracy, niezależnie od zaliczonego wcześniej szkolenia studenckiego.
Laboratoria i czynniki chemiczne: krótki kontekst
Na kierunkach z zajęciami laboratoryjnymi (chemia, biologia, fizyka, inżynieria) studenta obowiązują zasady pracy z wyposażeniem i z czynnikami niebezpiecznymi. Tu wchodzi warstwa unijna stosowana wprost. Odczynniki mają być oznakowane zgodnie z rozporządzeniem CLP (nr 1272/2008): aktualne piktogramy GHS w czerwonym rombie, hasła ostrzegawcze i zwroty H oraz P. To nie są już dawne pomarańczowe symbole ani oznaczenia R i S.
Dostawca substancji lub mieszaniny niebezpiecznej dostarcza kartę charakterystyki, zgodnie z art. 31 rozporządzenia REACH (nr 1907/2006), a w Polsce karta ma być w języku polskim. Uczelnia zapewnia dostęp do tych kart osobom pracującym z chemikaliami, w tym studentom na ćwiczeniach, ale sama ich nie tworzy. Analogiczny temat dla placówek niższego szczebla omawiamy we wpisie o BHP w pracowni chemicznej i fizycznej w szkole, z zastrzeżeniem, że szkoła i uczelnia podlegają różnym przepisom. Pełną specyfikę laboratorium uczelnianego zostawiamy na osobny materiał.
Dla pracodawców zatrudniających studentów i absolwentów
Ten temat jest informacyjny, bo szkolenie studentów organizuje uczelnia własnymi służbami. Sytuacja zmienia się jednak, gdy student trafia do firmy: jako praktykant, stażysta albo na pierwszej pracy. Wtedy jego pracodawca odpowiada za szkolenia BHP z Kodeksu pracy, czyli instruktaż ogólny i stanowiskowy, a później szkolenia okresowe.
Jeżeli zatrudniasz studentów lub absolwentów i potrzebujesz szkoleń dla swojej kadry, prowadzimy szkolenia wstępne i okresowe, pierwszą pomoc, ppoż oraz SEP. Działamy z bazy w Płońsku, obsługujemy Warszawę, Płock i całe Mazowsze, a szkolenia stacjonarne i zdalne prowadzimy w całej Polsce. Aktualne daty znajdziesz w zakładce terminy szkoleń, a zakres w ofercie szkoleń BHP. Jeżeli prowadzisz placówkę edukacyjną i chcesz uporządkować dokumentację wewnętrzną, na przykład zarządzenie określające tryb szkolenia, pomożemy przygotować wzór dopasowany do specyfiki Twojej jednostki, wystarczy opisać potrzeby.
Szerszy przegląd obowiązków placówek edukacyjnych znajdziesz w naszym przewodniku o BHP w szkole i placówce oświatowej, a powiązane tematy oświatowe rozwijamy we wpisach o tym, kto odpowiada za BHP w szkole, oraz o szkoleniu okresowym BHP pracowników oświaty. Wszystkie materiały zebraliśmy w bazie wiedzy.
Najczęściej zadawane pytania
Czy szkolenie BHP na studiach jest obowiązkowe?
Tak. Rektor zapewnia obowiązkowe szkolenie dotyczące bezpiecznych i higienicznych warunków kształcenia dla studentów i doktorantów rozpoczynających kształcenie. Podstawa to par. 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 30 października 2018 r. (Dz.U. 2018 poz. 2090), wydanego na podstawie art. 51 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
Ile godzin trwa szkolenie BHP dla studentów I roku?
Nie mniej niż 4 godziny (par. 3 ust. 1 rozp. Dz.U. 2018 poz. 2090). To minimum, uczelnia może ustalić więcej. Szkolenie uwzględnia specyfikę kształcenia i rodzaj wyposażenia technicznego danej uczelni, więc na kierunkach z laboratoriami bywa rozszerzone.
Czy szkolenie BHP na studiach można zaliczyć online?
Co do zasady tak. Rozporządzenie mówi, że szkolenie realizuje się w szczególności w formie wykładów, co nie wyklucza formy zdalnej ani kursu e-learningowego. Wiele uczelni prowadzi je przez platformę online zakończoną testem. O formie decyduje uczelnia, zwykle zarządzeniem rektora.
Czy szkolenie BHP dotyczy też doktorantów?
Tak. Doktoranci rozpoczynający kształcenie są objęci obowiązkiem na równi ze studentami, w wymiarze nie mniejszym niż 4 godziny (par. 3 ust. 1 rozp. Dz.U. 2018 poz. 2090). Dla uczestników studiów podyplomowych i innych form szkolenie zapewnia się, jeżeli jest to konieczne dla bezpiecznej realizacji zajęć.
Kto organizuje szkolenie BHP dla studentów?
Odpowiada za nie rektor (art. 51 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce). W praktyce realizuje je inspektorat lub dział BHP uczelni we współpracy z dziekanatami i działem nauczania. To zadanie wewnętrzne uczelni, a nie usługa zlecana na zewnątrz.
Jak potwierdza się ukończenie szkolenia BHP na studiach?
Ukończenie potwierdza się w karcie okresowych osiągnięć studenta albo w dokumentacji związanej z realizacją danej formy kształcenia (par. 3 ust. 3 rozp. Dz.U. 2018 poz. 2090). W systemach uczelnianych szkolenie figuruje często jako osobny wpis zaliczeniowy, na przykład w USOS.
Co grozi za brak zaliczenia szkolenia BHP na studiach?
Nie jest to mandat ani kara administracyjna wobec studenta. Konsekwencje wynikają z regulaminu uczelni: zwykle niezaliczenie przedmiotu lub semestru oraz niedopuszczenie do zajęć, w szczególności praktycznych (laboratoria, hale, warsztaty), do czasu zaliczenia szkolenia.
Czy to jest to samo co szkolenie BHP w pracy?
Nie. Szkolenie BHP studenta wynika z rozp. Dz.U. 2018 poz. 2090 i ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce i jest jednorazowe, na początku kształcenia. Szkolenie BHP pracownika, wstępne i okresowe, wynika z Kodeksu pracy i odrębnego rozporządzenia. Jeżeli student jest jednocześnie zatrudniony albo odbywa praktykę u pracodawcy, podlega dodatkowo szkoleniom pracowniczym z Kodeksu pracy.
Czy szkolenie BHP studenta jest oparte na rozporządzeniu z 2007 r.?
Nie. Rozporządzenie z 5 lipca 2007 r. o BHP w uczelniach (Dz.U. 2007 nr 128 poz. 897) utraciło moc 1 października 2018 r. Aktualna i jedyna podstawa to rozporządzenie z 30 października 2018 r. (Dz.U. 2018 poz. 2090). Powoływanie aktu z 2007 r. jest błędem, mimo że nadal pojawia się w części starszych tekstów.