Pytanie wraca przy każdej kontroli i po każdym zdarzeniu z udziałem ucznia: kto tak naprawdę odpowiada za BHP w szkole. Odpowiedź jest jednoznaczna i wynika wprost z przepisów: za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w placówce odpowiada dyrektor jako pracodawca. Tej odpowiedzialności nie da się przekazać firmie BHP ani rozłożyć na nauczycieli, można jedynie powierzyć im wykonywanie konkretnych zadań.
Ten wpis porządkuje role w placówce oświatowej: pokazuje, dlaczego odpowiada dyrektor, kto wykonuje zadania służby BHP, za co odpowiada nauczyciel i gdzie kończy się rola organu prowadzącego. Rozdziela też dwa porządki, które łatwo pomylić: bezpieczeństwo ucznia i BHP pracownika. Stan prawny na dzień 13 lipca 2026 r.
Kto odpowiada za BHP w szkole: krótka odpowiedź
Za BHP w szkole odpowiada dyrektor jako pracodawca. Mówi o tym art. 207 par. 1 Kodeksu pracy: pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy. Akt branżowy potwierdza to wprost dla oświaty: dyrektor zapewnia bezpieczne i higieniczne warunki pobytu w szkole lub placówce, a także bezpieczne warunki uczestnictwa w zajęciach organizowanych poza obiektem szkoły (par. 2 rozporządzenia MENiS w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach, t.j. Dz.U. 2020 poz. 1604).
Najważniejszy wniosek dla dyrektora brzmi tak: odpowiedzialności za stan BHP nie można scedować na zewnątrz. Art. 207 par. 1 Kp stanowi wprost, że na zakres odpowiedzialności pracodawcy nie wpływają ani obowiązki pracowników w dziedzinie BHP, ani powierzenie wykonywania zadań służby BHP osobom spoza zakładu pracy. Można kupić usługę, można wyznaczyć pracownika, ale odpowiedzialność zostaje przy dyrektorze.
Dlaczego to dyrektor, a nie organ prowadzący
Łańcuch prawny jest prosty. Szkoła, przedszkole, żłobek i uczelnia to zakłady pracy, bo zatrudniają pracowników, więc mają pracodawcę. Dyrektor jest kierownikiem zakładu pracy dla zatrudnionych nauczycieli i pracowników niebędących nauczycielami (Prawo oświatowe, art. 68), czyli wykonuje czynności pracodawcy w rozumieniu Kodeksu pracy. Skoro pracodawca odpowiada za stan BHP (art. 207 par. 1 Kp), a dyrektor pełni rolę pracodawcy, to odpowiedzialność spoczywa na dyrektorze.
Tu pojawia się częsty błąd. Organ prowadzący, czyli gmina, powiat lub podmiot prowadzący placówkę niepubliczną, odpowiada za warunki działania szkoły w wymiarze infrastrukturalnym i finansowym: zapewnienie budynku, remontów, środków na bezpieczne warunki nauki. Organ prowadzący nie jest jednak pracodawcą nauczycieli i nie odpowiada za bieżący stan BHP jako pracodawca. Za stan BHP w placówce odpowiada dyrektor, i to jego osobiście dotyczy odpowiedzialność wykroczeniowa.
Placówki niepubliczne: ta sama odpowiedzialność
Rozporządzenie MENiS o bezpieczeństwie i higienie obejmuje placówki publiczne i niepubliczne. Właściciel lub dyrektor przedszkola czy szkoły niepublicznej jest pracodawcą i odpowiada za BHP pracowników oraz za bezpieczne i higieniczne warunki pobytu dzieci dokładnie tak samo jak dyrektor placówki publicznej. Sektor niepubliczny nie ma tu żadnej taryfy ulgowej. Szczegóły obowiązków w przedszkolu zebraliśmy we wpisie o BHP w przedszkolu i obowiązkach dyrektora.
Mapa odpowiedzialności: kto za co odpowiada w placówce
Odpowiedzialność za stan BHP spoczywa na dyrektorze, ale wykonanie poszczególnych zadań rozkłada się na różne osoby. Poniższa tabela porządkuje role i podstawy prawne. Warto ją czytać z jednym zastrzeżeniem: kolumna o odpowiedzialności pokazuje, kto za co odpowiada w swoim zakresie, a nie kto może przejąć odpowiedzialność pracodawcy.
| Rola w placówce | Za co odpowiada | Podstawa prawna |
|---|---|---|
| Dyrektor (pracodawca) | Całość stanu BHP: szkolenia i badania pracowników, ocena ryzyka, dokumentacja, ppoż. i ewakuacja, warunki pobytu uczniów, wyznaczenie osób do pierwszej pomocy i ewakuacji. Odpowiada osobiście | art. 207 par. 1 i 2 Kp; par. 2 rozp. MENiS; art. 68 Prawa oświatowego |
| Wicedyrektor, kierownik (osoba kierująca pracownikami) | Organizuje pracę zgodnie z BHP, egzekwuje przepisy, dba o stan pomieszczeń i środków ochrony | art. 212 Kp |
| Nauczyciel (pracownik) | Przestrzega przepisów BHP, sprawuje nadzór nad uczniami na zajęciach i przerwach, sprawdza sprzęt sportowy przed zajęciami | art. 211 Kp; par. 14 i par. 31 rozp. MENiS |
| Służba BHP, wyznaczony pracownik lub specjalista spoza zakładu | Funkcje doradcze i kontrolne. Nie przejmuje odpowiedzialności pracodawcy | art. 237(11) Kp; rozp. RM o służbie BHP |
| Organ prowadzący | Warunki działania szkoły w wymiarze infrastrukturalnym i finansowym. Nie jest pracodawcą nauczycieli | Prawo oświatowe |
Pełny przegląd wszystkich obowiązków placówki, ze szkoleniami, badaniami i dokumentacją włącznie, znajdziesz w naszym tekście-matce o BHP w szkole i placówce oświatowej. Ten wpis zawęża się do jednego pytania: kto odpowiada i kto co wykonuje.
Kto pełni służbę BHP w szkole
To, kto wykonuje zadania służby BHP, zależy od liczby zatrudnionych. Próg z Kodeksu pracy bywa zaokrąglany w dół, dlatego warto go podać dokładnie.
- Powyżej 100 pracowników (czyli od 101): pracodawca tworzy służbę BHP jako wyodrębnioną komórkę (art. 237(11) par. 1 Kp). Duże zespoły szkół mogą ten próg przekraczać.
- Do 100 pracowników włącznie: pracodawca powierza wykonywanie zadań służby BHP pracownikowi zatrudnionemu przy innej pracy albo specjaliście spoza zakładu, czyli w praktyce outsourcuje je firmie BHP. To rozwiązanie typowe dla większości szkół i przedszkoli.
- Mała placówka i odpowiednia kategoria ryzyka: dyrektor po ukończeniu szkolenia dla służby BHP może co do zasady sam wykonywać te zadania, jeżeli pozwala na to limit zatrudnienia i kategoria ryzyka (mechanizm z art. 237(11) par. 1 Kp).
Dodatkowo, zgodnie z rozporządzeniem, właściwy inspektor pracy może nakazać utworzenie służby BHP albo zwiększenie jej liczebności, gdy jest to uzasadnione stwierdzonymi zagrożeniami zawodowymi. Niezależnie od przyjętego modelu obowiązuje jedna zasada: nawet pełny outsourcing nie zdejmuje z dyrektora odpowiedzialności za stan BHP. Mówi o tym wprost art. 207 par. 1 Kp w zdaniu o powierzeniu zadań osobom spoza zakładu. Firma BHP pełni funkcje doradcze i kontrolne, a nie przejmuje odpowiedzialności, dlatego tym bardziej opłaca się mieć rzetelnego wykonawcę.
Bezpieczeństwo ucznia a BHP pracownika: dwa różne porządki
W szkole spotykają się dwa porządki odpowiedzialności, które mają inne podstawy i innych kontrolerów. Oba spoczywają na dyrektorze, ale mylenie ich prowadzi do błędów w dokumentacji i w reagowaniu na kontrolę.
Pierwszy porządek to bezpieczeństwo ucznia: nadzór na zajęciach i przerwach, warunki pobytu, procedura przy wypadku ucznia. Tę warstwę nadzoruje kurator oświaty w ramach nadzoru pedagogicznego oraz Państwowa Inspekcja Sanitarna w zakresie warunków sanitarnych. Drugi porządek to BHP pracownika: szkolenia, badania profilaktyczne, ocena ryzyka, wypadek przy pracy. Tę warstwę kontroluje Państwowa Inspekcja Pracy. Rozgraniczenie organów i podstaw opisujemy szerzej we wpisie o kontroli PIP i sanepidu w szkole.
Za co odpowiada nauczyciel
Nauczyciel nie jest zwolniony z odpowiedzialności. Jako pracownik jest obowiązany przestrzegać przepisów i zasad BHP (art. 211 Kp), a w czasie swoich zajęć i dyżuru odpowiada za bezpieczeństwo powierzonych uczniów. Może z tego tytułu odpowiadać porządkowo, dyscyplinarnie, a w skrajnych przypadkach karnie. To inna odpowiedzialność niż pracodawcy, który odpowiada za stan BHP w całej placówce, ale nie jest to brak odpowiedzialności.
Nadzór nad uczniami i dyżury nauczycielskie
Podstawą prawną dyżurów jest par. 14 ust. 1 rozporządzenia MENiS: przerwy w zajęciach uczniowie spędzają pod nadzorem nauczyciela. W praktyce realizuje się to przez regulamin dyżurów nauczycielskich, który ustala harmonogram, miejsca dyżurów, obowiązki dyżurującego i postępowanie w razie zdarzenia. Pełnienie dyżuru jest takim samym obowiązkiem nauczyciela jak prowadzenie zajęć i mieści się w jego czasie pracy.
Odpowiedzialność rozkłada się tu dwustopniowo: za organizację systemu nadzoru i istnienie regulaminu dyżurów odpowiada dyrektor, a za faktyczne pełnienie dyżuru w danym czasie i miejscu odpowiada konkretny nauczyciel. To jeden z najczęstszych punktów spornych po wypadku ucznia na przerwie, dlatego procedurę protokolarną opisujemy osobno w tekście o procedurze przy wypadku ucznia.
Jeżeli porządkujesz nadzór na przerwach, przygotujemy wzór regulaminu dyżurów dopasowany do Twojej placówki: z odwołaniem do par. 14, harmonogramem rejonów, obowiązkami dyżurującego i procedurą na wypadek zdarzenia. Napisz przez formularz kontaktowy albo zapytaj przy okazji szkolenia rady pedagogicznej, a dołożymy do niego krótki komentarz prawny, który odróżnia rzetelny dokument od pliku skopiowanego z przypadkowego BIP-u.
Pozostałe obowiązki, za które odpowiada dyrektor
Odpowiedzialność dyrektora za stan BHP rozkłada się na kilka konkretnych obowiązków. Tutaj sygnalizujemy je skrótowo, a po szczegóły każdego z nich odsyłamy do filaru i do powiązanych wpisów, żeby nie powielać tych samych tabel.
- Szkolenia BHP pracowników, wstępne i okresowe, w tym własne szkolenie dyrektora jako osoby kierującej pracownikami. Pierwsze szkolenie okresowe co do zasady do 6 miesięcy od objęcia stanowiska, kolejne periodycznie. Cykle dla kadry pedagogicznej rozkładamy we wpisie o tym, co ile lat szkolenie BHP nauczyciela, a dla pozostałych pracowników w tekście o szkoleniu okresowym dla pracowników oświaty. Obowiązki samego dyrektora zebraliśmy w opracowaniu o szkoleniu BHP dla dyrektorów.
- Badania profilaktyczne pracowników (art. 229 Kp).
- Ocena ryzyka zawodowego stanowisk szkolnych (art. 226 Kp oraz par. 39 i 39a rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP). Specyfikę stanowiska nauczyciela opisujemy we wpisie o ocenie ryzyka zawodowego nauczyciela.
- Pierwsza pomoc: apteczki z instrukcją (par. 20 rozp. MENiS), przeszkolenie pracowników w zakresie udzielania pierwszej pomocy (par. 21 rozp. MENiS), wyznaczenie osób i imienna informacja o nich (art. 207(1) par. 1 pkt 3 Kp). Zakres szkolenia dla kadry omawiamy w tekście o pierwszej pomocy dla nauczycieli.
- Ochrona przeciwpożarowa i próbna ewakuacja (art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, par. 5 rozp. MENiS o oznakowaniu dróg ewakuacyjnych). Jak zorganizować ćwiczenia, pokazujemy we wpisie o próbnej ewakuacji w szkole.
Odpowiedzialność a kary: krótki sygnał
Odpowiedzialność dyrektora za stan BHP ma realną sankcję. Naruszenie przepisów BHP przez osobę odpowiedzialną za ich przestrzeganie jest wykroczeniem z art. 283 par. 1 Kodeksu pracy, ściganym przez Państwową Inspekcję Pracy. W szkole odpowiada za nie osobiście dyrektor jako pracodawca.
Wysokość kar wynika z ustawy z dnia 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 473, obowiązująca od 8 lipca 2026 r.). Grzywna sądowa za wykroczenia przeciwko prawom pracownika sięga do 60 000 zł, mandat inspektora PIP do 5 000 zł, a w recydywie do 10 000 zł. Niezależnie od tego narażenie pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu jest przestępstwem z art. 220 Kodeksu karnego. Pełne widełki, zasady recydywy i tryb mandatowy zebraliśmy w osobnym wpisie o karze PIP za brak szkolenia i obowiązków BHP.
Najczęściej zadawane pytania
Kto odpowiada za BHP w szkole?
Odpowiada dyrektor jako pracodawca (art. 207 par. 1 Kodeksu pracy), a par. 2 rozporządzenia MENiS o bezpieczeństwie i higienie w szkołach (t.j. Dz.U. 2020 poz. 1604) wprost nakłada na dyrektora obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pobytu w szkole lub placówce. Dotyczy to placówek publicznych i niepublicznych.
Czy dyrektor szkoły jest pracodawcą?
Tak. Dyrektor jest kierownikiem zakładu pracy dla nauczycieli i pozostałych pracowników (Prawo oświatowe, art. 68), czyli wykonuje czynności pracodawcy w rozumieniu Kodeksu pracy. Dlatego ponosi odpowiedzialność za stan BHP w placówce.
Czy organ prowadzący odpowiada za BHP w szkole?
Organ prowadzący odpowiada za warunki działania szkoły, w tym za infrastrukturę, remonty i finansowanie bezpiecznych warunków nauki, ale nie jest pracodawcą nauczycieli i nie odpowiada za bieżący stan BHP jako pracodawca. Za stan BHP odpowiada dyrektor.
Czy można przenieść odpowiedzialność za BHP na firmę BHP?
Nie. Można powierzyć firmie lub specjaliście wykonywanie zadań służby BHP, czyli funkcje doradcze i kontrolne, ale odpowiedzialność za stan BHP pozostaje przy pracodawcy. Mówi o tym wprost art. 207 par. 1 Kodeksu pracy: powierzenie zadań osobom spoza zakładu nie wpływa na zakres odpowiedzialności pracodawcy.
Kto pełni służbę BHP w szkole?
Przy zatrudnieniu powyżej 100 pracowników tworzy się służbę BHP jako odrębną komórkę. Do 100 pracowników włącznie zadania służby BHP powierza się wyznaczonemu pracownikowi albo specjaliście spoza zakładu. W małej placówce, przy odpowiedniej kategorii ryzyka, dyrektor po szkoleniu może co do zasady sam wykonywać te zadania (art. 237(11) Kodeksu pracy).
Kto odpowiada za bezpieczeństwo uczniów na przerwie?
Za nadzór nad uczniami w czasie przerw odpowiada nauczyciel pełniący dyżur (par. 14 ust. 1 rozporządzenia MENiS, t.j. Dz.U. 2020 poz. 1604). Za organizację systemu dyżurów i istnienie regulaminu dyżurów odpowiada dyrektor.
Czy nauczyciel ponosi odpowiedzialność za BHP?
Tak, w swoim zakresie. Jako pracownik nauczyciel jest obowiązany przestrzegać przepisów BHP (art. 211 Kodeksu pracy) i odpowiada za bezpieczeństwo powierzonych uczniów w czasie zajęć i dyżuru. To inna odpowiedzialność niż pracodawcy, który odpowiada za stan BHP w całej placówce.
Kto odpowiada za BHP w przedszkolu niepublicznym?
Właściciel lub dyrektor przedszkola niepublicznego, jako pracodawca. Rozporządzenie o bezpieczeństwie i higienie w szkołach obejmuje placówki publiczne i niepubliczne, więc obowiązki i odpowiedzialność są takie same jak w placówce publicznej.
Przeszkolimy radę pedagogiczną i przejmiemy zadania służby BHP
Odpowiedzialność za stan BHP zostaje przy dyrektorze, ale wykonanie zadań można powierzyć rzetelnemu wykonawcy. Wspieramy dyrektorów placówek oświatowych: szkolenia wstępne i okresowe dla nauczycieli, obsługi i administracji, pierwsza pomoc dla wszystkich pracowników, ochrona ppoż. i próbna ewakuacja, ocena ryzyka stanowisk szkolnych oraz outsourcing wykonywania zadań służby BHP i przygotowanie dokumentacji na kontrolę. Wybierz pełną ofertę szkoleń BHP dla placówek oświatowych albo sprawdź najbliższe terminy szkoleń.
Działamy z bazy w Płońsku i obsługujemy Mazowsze, Płock oraz Warszawę. Prowadzimy szkolenia stacjonarne i zdalne w całej Polsce, otwarte w piątki, a na życzenie przyjeżdżamy przeszkolić całą radę pedagogiczną bezpośrednio w placówce, dopasowując termin do jej kalendarza. Więcej praktycznych opracowań znajdziesz w naszej bazie wiedzy BHP.